fbpx

Według prognoz Urzędu Transportu Kolejowego, do 2031 roku polscy przewoźnicy kolejowi zmuszeni będą zatrudnić 16,7 tys. maszynistów. Zarobki powyżej średniej krajowej i prestiż zawodu to zachęta dla potencjalnych zainteresowanych. Proces szkolenia jest jednak złożony, a w jego trakcie kandydata poddaje się szczegółowej weryfikacji.

Maszynista - czy to praca dla mnie?

Co zrobić, aby zasiąść za sterami lokomotywy? Przede wszystkim kandydat musi być świadom, że tego chce. Jak w przypadku innych wyspecjalizowanych zawodów (służby mundurowe, lekarze, marynarze), praca maszynisty jest dla ludzi z pasją. Wymaga zarówno zdrowia, dyscypliny, jak i odporności na stres. Choć za nastawnikiem człowiek siedzi sam, nie jest to miejsce dla indywidualistów, bo jego działania zależne są od współpracy z innymi ludźmi – specjalistami, od których zależy, czy pociąg w ogóle wyjedzie na szlak.

Złożony proces szkolenia ma przede wszystkim na celu wyłonienie osób spełniających konkretne oczekiwania. Podstawowymi wymogami wobec przyszłych kandydatów są pełnoletniość oraz potwierdzona wydanym przez sąd zaświadczeniem niekaralność. Ponadto osoba aspirująca do bycia maszynistą musi posiadać minimum średnie wykształcenie. Dodatkowym atutem jest ukończenie szkoły kolejowej lub niektórych kierunków studiów, co może znacznie skrócić proces nauki zawodu, np. zwalniając ze szkolenia na licencję.

Pierwszy krok

Zanim kandydat rozpocznie właściwe szkolenie, musi przejść szereg badań w jednym z Kolejowych Ośrodków Medycyny Pracy. Są one przeprowadzane w znacznie szerszym stopniu niż w przypadku podstawowych testów zdrowotnych, które przechodzi się będąc np. pracownikiem biurowym. Ich zakres oraz wymagania, jakie musi spełniać przyszły maszynista określone zostały w „Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 lutego 2014 r. w sprawie licencji maszynisty”.

„Wymagania te dotyczą ogólnego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego, narządu wzroku, słuchu, mowy i układu przedsionkowego, narządu ruchu oraz psychologicznej przydatności zawodowej - wskazuje Małgorzata Durka, zastępca dyrektora oddziału ds. medycznych Oddziału Kolejowej Medycyny Pracy PKP S.A.

Poza m.in. badaniami: okulistycznym, słuchu czy morfologią krwi, wykonuje się także RTG klatki piersiowej oraz dokonuje testów sprawdzających, czy dana osoba nie nadużywa alkoholu lub nie zażywa substancji psychotropowych. Ponadto należy przeprowadzić badania psychologiczne, sprawdzające kandydata choćby pod kątem odporności na stres, frustrację i zmęczenie, a także zmierzyć szybkość reakcji oraz umiejętność oceny prędkości i przestrzeni.

Rygorystyczne sprawdzenie pod kątem stanu zdrowia wynika z dużej odpowiedzialności, jaką niesie ze sobą zawód maszynisty. Osoba zasiadająca za sterami lokomotywy jest odpowiedzialna nie tylko za sprzęt i własne życie, ale także za innych – zwłaszcza jeśli prowadzi pociąg pasażerski.

Szkolenie czas zacząć

Jeśli osoba ubiegająca się o uprawnienia przejdzie pozytywnie badania lekarskie, może podejść do trwającego łącznie około 300 godzin kursu na licencję. W jego trakcie zdobywa się i utrwala wiedzę ogólną oraz techniczną z zakresu pracy maszynisty, przyswaja się przepisy oraz zapoznaje z sygnalizacją kolejową. Etap ten kończy egzamin w formie testowej, obejmujący sto pytań. Do zaliczenia wymagane jest uzyskanie minimum 75% poprawnych odpowiedzi.

Trudno byłoby wyjechać na ulicę bez znajomości znaków i zasad pierwszeństwa. Na torach mamy to samo, tylko przepisy i sygnalizacja są dużo bardziej rozbudowane. Chyba nikt z nas nie chciałby zderzyć się z kimś, kto nie znając przepisów, stworzył zagrożenie. Na torach nie ma możliwości zjechania na pobocze, zaś z racji ogromnych mas, droga hamowania jest znacznie dłuższa niż na zwykłej drodze. Każdy, kto jest tego świadom, bez problemu zdaje egzamin na licencję” - mówi Serwisowi Kolejowemu Maurycy Kiszkiel-Makiewicz, który pozytywnie przeszedł cały proces szkoleniowy.

Zdanie egzaminu potwierdzane jest świadectwem. Wraz z orzeczeniem lekarskim stanowi ono podstawę do złożenia wniosku o wydanie licencji maszynisty. Organem właściwym do jej wystawienia jest Urząd Transportu Kolejowego. Okres jej ważności to 10 lat. Po ich upływie należy wystąpić o przedłużenie ważności dokumentu. Legitymacją można posługiwać się na terenie całej Unii Europejskiej, o ile jej właściciel ma ukończone 20 lat.

Licencja nie uprawnia osoby ją posiadającej do samodzielnego prowadzenia pociągu, czyni jednak właściciela pełnoprawnym kandydatem na maszynistę.

Jest bardzo wyraźnym sygnałem dla pracodawcy, że jesteśmy sumienni  oraz zdeterminowani do pracy na kolei, co stawia nas zdecydowanie w lepszej sytuacji podczas procesu rekrutacji, od osób bez niej.  Jednocześnie wielu przewoźników kolejowych nie dysponuje własnym ośrodkiem szkoleniowym, dlatego chętnie zatrudnia kandydatów już posiadających licencję” – podkreśla maszynista.

Po uzyskaniu licencji, kandydat może podjąć pracę u przewoźnika zarówno w Polsce, jak i innych krajach zrzeszonych w Unii Europejskiej, ale nie jest to koniec jego szkolenia.

Etap drugi

Pracodawca, który zatrudnił kandydata posiadającego licencję, kieruje go na kolejny kurs - tym razem już o uzyskanie świadectwa maszynisty, czyli dokumentu stwierdzającego, że posiadająca go osoba jest pełnoprawnym maszynistą. Czas tego szkolenia wynosi od 10 do 16 miesięcy – w zależności od kategorii uprawnień.

Kurs składa się z kilku bloków szkoleniowych, które mają wdrożyć osobę ubiegającą się o możliwość samodzielnego prowadzenia pociągów w szczegóły przyszłych obowiązków. Kandydat uzyskuje wiedzę praktyczną z zakresu budowy maszyn poprzez pracę przy naprawie i utrzymaniu taboru, i wykonywanie czynności rewidenta taboru oraz maszynisty. Poza tym szkolenie obejmuje przekazywanie wiedzy teoretycznej, ćwiczenia na symulatorze oraz prowadzenie pojazdu pod nadzorem. Podobnie jak w przypadku kursu na licencję, tę część również kończy egzamin, składający się ze sprawdzianu z zakresu wiedzy teoretycznej (w formie testu) i praktycznych umiejętności prowadzenia lokomotywy.

Uzyskanie pozytywnych wyników czyni kursanta pełnoprawnym maszynistą. Zdobyte świadectwo określa zakres jego uprawnień. Pamiętać przy tym należy, że ich rozszerzenie o następną kategorię (np. B, czyli uprawniającą do przewozu osób i rzeczy) wiąże się z koniecznością zdania kolejnego egzaminu dotyczącego wiedzy i umiejętności, jakie będą w tym wypadku wymagane.

Cały cykl szkolenia trwa około dwóch lat. To długo, ale proszę pamiętać, że w tej pracy nie ma miejsca na pomyłki. Jednocześnie dzięki temu to bardzo stabilny zawód. Nie zwalnia się pod byle pretekstem kogoś, na kogo miejsce kolejnego pracownika szkoli się tyle czasu” – zwraca uwagę Maurycy Kiszkiel-Makiewicz.

Piotr Hrabski

Ośrodki szkolenia i egzaminowania maszynistów i kandydatów na maszynistów mają obowiązek informowania Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego o organizowanych szkoleniach i egzaminach na licencję i świadectwo maszynisty. UTK przypomina o zasadach obowiązujących w tej kwestii. Urząd zachęca do korzystania z systemu Kolejowe e-Bezpieczeństwo, który pomoże wypełnić formularze w taki sposób, by do UTK trafiła zgodna z przepisami, pełna informacja. Wprowadzenie jej do systemu sprawi, że przesłanie w tradycyjnej formie nie będzie już potrzebne.

Przepisy prawa przewidują przekazanie Prezesowi UTK:

W pierwszym przypadku powiadomienie powinna przekazać osoba upoważniona przez przedsiębiorcę prowadzącego dany ośrodek. Można ją wskazać zarówno we wniosku o wpis do rejestru ośrodków szkolenia i egzaminowania, jak i zgłosić w dowolnym czasie przesyłając do Prezesa UTK upoważnienie podpisane przez osoby uprawnione do reprezentowania podmiotu (zgodnie z treścią wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego albo Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej). Wymóg ten nie dotyczy natomiast przekazywania kopii protokołów z przeprowadzonych egzaminów, które mogą przesyłać również inni pracownicy ośrodka.

Co powinny zawierać poszczególne dokumenty?

Przy zgłaszaniu egzaminu na świadectwo osoba upoważniona wskazuje przynajmniej:

W odróżnieniu od kursu na licencję maszynisty ośrodki nie muszą informować o planowanych szkoleniach na świadectwo maszynisty. Podanie nazw zarządców infrastruktury, na których odbędzie się część praktyczna egzaminu oraz wskazanie składu komisji egzaminacyjnej także nie jest konieczne.

  1. Zgłoszenie szkolenia na licencję maszynisty:
    • data rozpoczęcia i zakończenia kursu,
    • miejsce przeprowadzenia części praktycznej (adres sali wykładowej) oraz
    • miejsce przeprowadzenia szkolenia praktycznego (adres punktu zaplecza technicznego, lokomotywowni itp.),
    • informację o liczbie uczestników szkolenia, którą można uzupełnić najpóźniej w dniu jego rozpoczęcia.
  2. Zgłoszenie egzaminu na licencję maszynisty:
    • data egzaminu,
    • miejsce jego przeprowadzenia (adres sali egzaminacyjnej),
    • skład komisji egzaminacyjnej,
    • liczba uczestników.
  3. Kopia protokołu z egzaminu na licencję maszynisty:
    • nazwa ośrodka i jego adres,
    • numer identyfikacyjny ośrodka,
    • data egzaminu oraz godziny jego rozpoczęcia i zakończenia,
    • miejsce przeprowadzenia egzaminu (adres sali egzaminacyjnej),
    • data sporządzenia protokołu i miejsce jego sporządzenia (miejscowość),
    • skład komisji egzaminacyjnej wraz ze wskazaniem egzaminatora prowadzącego,
    • liczba uczestników,
    • wykaz uczestników, którzy zdali egzamin, wraz z jego wynikiem,
    • podpisy członków komisji egzaminacyjnej.
  4. Zgłoszenie egzaminu na świadectwo maszynisty:
    • datę egzaminu,
    • miejsce jego przeprowadzenia (adres sali egzaminacyjnej),
    • liczbę uczestników.
  5. Kopia protokołu z egzaminu na świadectwo maszynisty:
    • nazwa ośrodka
    • data egzaminu oraz godziny jego rozpoczęcia i zakończenia,
    • miejsce przeprowadzenia egzaminu (adres sali egzaminacyjnej),
    • data sporządzenia protokołu i miejsce jego sporządzenia (miejscowość),
    • skład komisji egzaminacyjnej wraz ze wskazaniem zespołów do przeprowadzenia obu części egzaminu oraz egzaminatorów prowadzących,
    • liczba uczestników dopuszczonych do poszczególnych części egzaminu,
    • wykaz uczestników, którzy zdali egzamin;
    • wskazanie kategorii i podkategorii świadectwa maszynisty oraz typów pojazdów kolejowych, do prowadzenia których nabyli uprawnienia uczestnicy, którzy zdali egzamin,
    • dane o infrastrukturze kolejowej, które podlegają wpisowi do świadectwa maszynisty (nazwy zarządców infrastruktury, wykaz urządzeń kontrolujących czujność maszynisty i urządzeń kontroli prowadzenia pociągu, stosowanych na tych infrastrukturach, linie/odcinki linii kolejowych obejmujące przejścia graniczne z sąsiednimi państwami),
    • podpisy członków komisji egzaminacyjnej.

Aby wypełnić powyższy obowiązek informacyjny, wystarczy od tej pory skorzystać z systemu Kolejowe e-Bezpieczeństwo (KeB). Przy uzupełnianiu odpowiedniego formularza w module „Zgłoszenia dotyczące szkoleń i egzaminów” system wskaże, których danych brakuje oraz zasygnalizuje, gdy termin na przekazanie zgłoszenia już minął. Użycie tej formy komunikacji sprawi, że tradycyjna wysyłka nie będzie już potrzebna. W przypadku protokołów z egzaminów konieczne będzie załączenie skanów uprzednio wygenerowanych i wydrukowanych dokumentów. Muszą one zawierać podpisy członków komisji egzaminacyjnej. O zachowaniu terminu będzie decydowała data zatwierdzenia formularza w systemie.

Pozostając przy powiadamianiu w dotychczasowy sposób należy pamiętać, że akceptowana jest jedynie forma pisemna lub za pośrednictwem platformy ePUAP. Tylko kopie protokołów mogą być przesyłane pocztą elektroniczną w formie zeskanowanego dokumentu. O zachowaniu wymaganego 14-dniowego terminu decydować będzie data nadania oryginału w formie papierowej lub przesłania na skrzynkę ePUAP lub data nadania oryginału w formie papierowej. Dużym ułatwieniem w tym przypadku będzie założenie konta instytucjonalnego na platformie ePUAP. Więcej na ten temat, można znaleźć [na stronie UTK].

Źródło tekstu: Utk.gov.pl/Serwis Kolejowy

Kontakt

Redaktor naczelny
Mateusz Wójtowicz
naczelny@serwiskolejowy.pl
Ul. Dąbrowskiego 6
87 - 100 Toruń
magnifiercross
Napisz do nas! linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram