fbpx

28 lipca wszedł w życie pakiet przepisów transponujących dyrektywy 2016/797 o interoperacyjności i 2016/798 o bezpieczeństwie kolei. Uwzględniając wcześniejsze nowelizacje oznacza to, że tego dnia w Polsce zakończone zostało wdrożenie IV pakietu kolejowego – informuje Urząd Transportu Kolejowego.

Ułatwienie procedowania jednolitych certyfikatów bezpieczeństwa dla przewoźników kolejowych, zmiana procedury uzyskiwania autoryzacji bezpieczeństwa i świadectw bezpieczeństwa oraz zmieniony sposób certyfikacji przedsiębiorców zajmujących się utrzymaniem pojazdów kolejowych – to najważniejsze zmiany w obszarze bezpieczeństwa wprowadzone przez nowelizację ustawy o transporcie kolejowym. Zmodyfikowano również zasady składania corocznych raportów w sprawie bezpieczeństwa oraz wysokość i sposób naliczania opłat za czynności realizowane przez Prezesa UTK.

W skład pakietu przepisów wchodzi ustawa z 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz rozporządzenia wydane na podstawie znowelizowanej ustawy.

Nowe przepisy zawierają szereg istotnych zmian dla sektora kolejowego, w zdecydowanej większości wynikających z wdrożenia prawa unijnego. Pewne aspekty prawa krajowego również wymagały jednak przy tej okazji zmiany. Część z nowych wymagań obowiązywała już wcześniej, tj. od 16 czerwca 2020 r. lub 31 października 2020 r., gdy w życie wchodziły bezpośrednio stosowalne rozporządzenia UE.

JEDNOLITE CERTYFIKATY BEZPIECZEŃSTWA

Największą zmianą w zakresie bezpieczeństwa jest wprowadzenie jednolitych certyfikatów bezpieczeństwa dla przewoźników kolejowych, które zastępują dotychczas wydawane certyfikaty bezpieczeństwa w części A i B. Pierwsze jednolite certyfikaty bezpieczeństwa zostały już wydane, jednak zmieniona ustawa zdecydowanie ułatwi procedowanie dalszych spraw, m.in. dzięki szczegółowemu uregulowaniu zasad stosowania aplikacji Punktu Kompleksowej Obsługi (OSS) czy wprowadzeniu zasady automatycznego wygaszania dotychczas obowiązujących certyfikatów bezpieczeństwa część A i B po wydaniu jednolitego certyfikatu bezpieczeństwa.

Warto zwrócić uwagę na kilka innych powiązanych zagadnień, które zmienią się wraz z wejściem w życie znowelizowanej ustawy. Wpłyną one m.in. na funkcjonowanie systemów zarządzania bezpieczeństwem. Ustawa wprowadza obowiązek przekazywania przez przewoźników kolejowych i zarządców infrastruktury swoim pracownikom informacji o przeprowadzonych ocenach znaczenia zmiany i procesach zarządzania ryzykiem, jeżeli dotyczą one obowiązków pracowników oraz warunków i bezpieczeństwa pracy. Formę oraz termin przekazywania informacji określić mają podmioty w systemie zarządzania bezpieczeństwem (art. 17a ust. 4). Dodatkowo wprowadzany jest także wymóg dla przewoźników pasażerskich dotyczący informowania pasażerów poszkodowanych w poważnych wypadkach o procedurach dochodzenia roszczeń oraz o możliwości skorzystania z pomocy psychologa na koszt przewoźnika (art. 17aa). Pojawia się także nowy wymóg dotyczący sposobu postępowania przy wymianie wagonów między przewoźnikami (art. 17 ust. 1e). Dostosowując posiadany system zarządzania bezpieczeństwem do zmienionej ustawy należy także pamiętać, że 28 lipca przestaje obowiązywać rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 19 marca 2007 r. w sprawie systemu zarządzania bezpieczeństwem w transporcie kolejowym. Wymagania dotyczące podstawowych elementów SMS będą od teraz uregulowane w art. 17a ustawy.

Zgodnie z wymaganiami znowelizowanej ustawy Prezes UTK przygotował podręcznik dla wnioskodawców ubiegających się o uzyskanie jednolitego certyfikatu bezpieczeństwa. Dotychczasowy dokument, opublikowany na początku 2021 r., zostanie niebawem zaktualizowany i dostosowany do nowej wersji ustawy.

AUTORYZACJE BEZPIECZEŃSTWA

Wejście w życie nowej ustawy oznacza także zmianę procedury uzyskiwania autoryzacji bezpieczeństwa dla zarządców infrastruktury. Nowe wymagania wynikają z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 15 lipca 2021 r. w sprawie autoryzacji bezpieczeństwa i świadectw bezpieczeństwa. Określony został nowy wzór autoryzacji, a także lista wymaganych dokumentów do jej uzyskania. Dopuszczone zostało składanie dokumentacji w formie kopii, jeżeli wnioskodawca oświadczy, że kopia jest zgodna z oryginałem. W postępowaniach dotyczących autoryzacji bezpieczeństwa zastosowanie znajdą również znowelizowane wymagania dotyczące systemów zarządzania bezpieczeństwem.

Prezes UTK przygotuje przewodnik dla wnioskodawców, opisujący wymagania związane z procesem uzyskiwania autoryzacji bezpieczeństwa. Poradnik zostanie opublikowany do 28 października 2021 r.

ŚWIADECTWA BEZPIECZEŃSTWA

Przepisy dotyczące uzyskiwania świadectw bezpieczeństwa zmienione zostały rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 15 lipca 2021 r. w sprawie autoryzacji bezpieczeństwa i świadectw bezpieczeństwa. Określa ono wzór świadectwa bezpieczeństwa, a także wymagania dotyczące składanej dokumentacji. Analogicznie jak w przypadku autoryzacji bezpieczeństwa, dopuszczone zostało złożenie dokumentacji w formie kopii, jednak wnioskodawca musi oświadczyć, że składane dokumenty są zgodne z oryginałem.

CERTYFIKACJA ECM

Znowelizowana ustawa uwzględnia obowiązek wykazania spełnienia wymagań rozporządzenia 2019/779 przez podmioty odpowiedzialne za utrzymanie wszystkich pojazdów kolejowych, a nie - jak dotychczas tylko podmioty zajmujące się utrzymaniem wagonów towarowych. Od 16 czerwca 2022 r. wszystkie ECM będą musiały posiadać certyfikat ECM lub zostać ocenione względem wymagań rozporządzenia 2019/779 w ramach procesu certyfikacji lub autoryzacji bezpieczeństwa. W konsekwencji, od tego dnia przestaną również obowiązywać przepisy dotyczące wydawania świadectw sprawności technicznej w odniesieniu do pojazdów posiadających ECM. Dokument ten zostanie zastąpiony przez tzw. „przywrócenie do eksploatacji” wydawane przez podmiot odpowiedzialny za utrzymanie, zgodnie z rozporządzeniem 2019/779. Podmioty muszą jednak pamiętać, że do 15 czerwca 2022 r. włącznie obowiązują dotychczasowe zasady dotyczące wydawania świadectw sprawności technicznej.

W przypadku pojazdów kolejowych, które nie są zarejestrowane w rejestrze pojazdów i w związku z tym nie posiadają wyznaczonego ECM (np. pojazdy użytkowane na bocznicach kolejowych), również po 16 czerwca 2022 r. nadal znajdzie zastosowanie obowiązek wystawiania świadectw sprawności technicznej.

RAPORTY W SPRAWIE BEZPIECZEŃSTWA

Znowelizowana ustawa modyfikuje także zasady składania przez podmioty corocznych raportów w sprawie bezpieczeństwa. W przyszłym roku obowiązywać będzie nowy termin ich składania: do 31 maja 2022 r. Zmianie uległy także minimalne wymagania dotyczące treści raportu – dodany został wymóg uwzględnienia sprawozdania ze stosowania odpowiednich wspólnych metod oceny bezpieczeństwa (CSM).

Warto także mieć na uwadze nowe rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 czerwca 2021 r. w sprawie wspólnych wskaźników bezpieczeństwa (CSI). Określa ono wymagania dotyczące zestawiania i obliczania tych wskaźników. Informacje w tym zakresie są następnie uwzględniane w corocznych raportach w sprawie bezpieczeństwa.

NOWE ZASADY POBIERANIA OPŁAT

Istotną zmianą wprowadzoną przez znowelizowaną ustawę są nowe zasady dotyczące wysokości i zasad pobierania opłat za czynności realizowane przez Prezesa UTK. Zmiana ta dotyczy wszystkich opłat. Rozporządzenie z 22 lipca 2021 r. przewiduje stałą wysokość opłaty dla danego rodzaju sprawy, niezależnie od pracochłonności. W większości przypadków opłata będzie uiszczana w całości w momencie złożenia wniosku, a nie tak jak dotychczas w dwóch częściach (opłata wstępna przy złożeniu wniosku i uzupełniająca po jego rozpatrzeniu). Rozporządzenie przewiduje również nowe stawki opłat.

Podstawa prawna:

Źródło tekstu: UTK/Serwis Kolejowy

W Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie interoperacyjności. Akt wchodzi w życie 28 lipca 2021 r., wraz z wejściem w życie nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Zmiany dotyczą wprowadzenia technicznego filaru IV pakietu kolejowego.

Nowe rozporządzenie w sprawie interoperacyjności określa:

W zakresie wzorów deklaracji WE i certyfikatów dotyczących składników interoperacyjności i podsystemów strukturalnych kolei właściwe pozostaje rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/250[i], obowiązujące od 31 października 2020 r.

IV pakiet wprowadził podział na jednostki notyfikowane (badające zgodność z TSI) i jednostki wyznaczone (badające zgodność z krajowymi przepisami technicznymi). Oznacza to, że jednostki notyfikowane muszą uzyskać dodatkowe uprawnienia. Przepisy przejściowe (art. 2 ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym[ii]) umożliwiają podmiotom uprawnionym i jednostkom notyfikowanym przeprowadzania oceny zgodności podsystemów na zgodność z krajowymi przepisami technicznymi do czasu wyznaczenia przez Prezesa UTK podmiotów do wykonywania zadań jednostki wyznaczonej. Pozwala to na zachowanie ciągłości funkcjonowania tych jednostek w obszarze oceny na zgodność z krajowymi przepisami technicznymi. Zapis art. 2 ustawy zmieniającej nie oznacza, że wraz z nadaniem uprawnień pierwszej jednostce wyznaczonej, pozostałe jednostki notyfikowane tracą uprawnienia w zakresie oceny na zgodność z krajowymi przepisami technicznymi.

Każda jednostka notyfikowana na podstawie art. 25i ustawy o transporcie kolejowym może wykonywać ocenę na zgodność z krajowymi przepisami technicznymi do czasu uzyskania uprawnień jednostki wyznaczonej.

Do weryfikacji WE podsystemów wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia stosuje się przepisy nowego rozporządzenia (§ 12 rozporządzenia).

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 czerwca 2021 r. w sprawie interoperacyjności jest dostępne [tutaj].

Źródło tekstu: Utk.gov.pl/Serwis Kolejowy

31 maja 2021 r. kończy się możliwość wydawania certyfikatów WE weryfikacji dla podsystemów strukturalnych „Infrastruktura” i „Energia” zawierających składniki interoperacyjności nieposiadające deklaracji WE zgodności lub przydatności do stosowania. Jest to konsekwencja końca okresu przejściowego wskazanego w rozporządzeniach Komisji (UE) nr 1299/2014 oraz 1301/2014.

Koniec okresu przejściowego oznacza konieczność dostarczania przez producentów deklaracji WE zgodności lub przydatności do stosowania dla wszystkich składników interoperacyjności włączonych w podsystemy, dla których certyfikat WE weryfikacji zostanie wydany po upływie okresu przejściowego. Ponadto, produkcja, modernizacja lub odnowienie oraz oddanie do eksploatacji podsystemów z wykorzystaniem niecertyfikowanych składników interoperacyjności muszą zostać zakończone do 31 maja 2021 r. Poprzez „oddanie do eksploatacji” należy rozumieć, w świetle przepisów ustawy o transporcie kolejowym uzyskanie zezwolenia na dopuszczenie do eksploatacji w przypadku modernizowanych podsystemów, dla których konieczne jest uzyskanie zezwolenia na dopuszczenie do eksploatacji.

W przypadku podsystemów z zabudowanymi niecertyfikowanymi składnikami interoperacyjności, które nie zostaną oddane do eksploatacji do 31 maja 2021 r., po upływie okresu przejściowego konieczne będzie dostarczenie deklaracji WE zgodności lub przydatności do stosowania dla wszystkich składników interoperacyjności zabudowanych w tych podsystemach. Wiązać się to będzie również z koniecznością aktualizacji dokumentacji przebiegu weryfikacji WE oraz certyfikatu WE weryfikacji i deklaracji weryfikacji WE podsystemu zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/250.

Źródło tekstu: UTK


Jednostki notyfikowane oraz producenci składników interoperacyjności są zobowiązani do wprowadzania do bazy ERADIS certyfikatów WE weryfikacji, certyfikatów i deklaracji WE zgodności i przydatności do stosowania składników interoperacyjności. Wprowadzenie tych dokumentów do bazy ERADIS jest jednym z warunków wydania zezwolenia na wprowadzenie do obrotu dla pojazdu i zezwolenia dla typu pojazdu.

Agencja Kolejowa UE przeanalizowała poziom wypełnienia tego obowiązku i podjęła decyzję o przedłużeniu do końca 2021 roku możliwości załączania brakujących dokumentów przez podmiot wnioskujący o wydanie zezwolenia jako załączników do deklaracji WE weryfikacji składanej w odpowiednim module bazy ERADIS (https://eradis.era.europa.eu/).

Środki tymczasowe zostały opisane w nocie objaśniającej nr ERA 1209/006 v 2.0., której pełna treść dostępna jest pod adresem https://www.era.europa.eu/sites/default/files/applicants/docs/era_2019-006_clarification_transitory_measures_eradis_en.pdf

Źródło tekstu: UTK/Serwis Kolejowy

Kontakt

Redaktor naczelny
Mateusz Wójtowicz
naczelny@serwiskolejowy.pl
Ul. Dąbrowskiego 6
87 - 100 Toruń
magnifiercross
Napisz do nas! linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram